24-08-06

TAAL EN CULTUUR - Quechua para todos

Quechua voor iedereen.

 

Een van de opdrachten van Tarpurisunchis is het doen invoeren van het Quechua op alle onderwijsniveaus. Om dat idee ingang te doen vinden bij het brede publiek zijn enkele promotiemiddelen uitgewerkt: affiches, visitekaartjes, een brochure (met 8 redenen waarom het Quechua moet veralgemeend worden),… En er volgen nog televisiespots. Deze campagnes worden trouwens medegefinancierd door de Belgische ambassade.

8 redenen voor ‘Quechua para todos’ (volgens akkoord regionale onderwijspolitiek):

-         Een grote meerderheid (meer dan 75 procent) van de bevolking van Apurímac spreekt Quechua. De meesten zijn tweetalig en spreken dus Spaans en Quechua.

-         Quechua spreken is meer dan een taal gebruiken. Het gaat ook over het bevestigen van de eigen cultuur, de identiteit en de verrijkte uitdrukkingsvormen.

-         Het opwaarderen van de taal betekent ook het erkennen van onze wijsheden en rijkdommen. Denk maar aan de medicinale planten, literatuur en kunst.

-         Het is hier de bakermat van twee grote volkeren: quechua en chanca.

-         Het is een recht om in je eigen taal te spreken en bediend te worden. Op school, voor de rechter, in de winkel,...

-         Het is een attractieve en commercieel interessante taal. Quechua wordt onderwezen aan belangrijke buitenlandse universiteiten.

-         We hebben veel bij te dragen in deze tijden van verandering en onevenwicht. Het gaat dan bijvoorbeeld over respect voor moeder de natuur en over het bevestigen van solidariteit als een universeel basisprincipe.

-         Het invoeren van het Quechua is onderdeel van een integrale onderwijspolitiek. Naast het Quechua en het Spaans, is ook een derde vreemde taal wenselijk.

Javier, de directeur van Tarpurisunchis, heeft al enkele ideeën voorgesteld die ‘ontwikkeling en moderniteit’ met het gebruik van Quechua moeten linken. Een van de belangrijkste problemen is inderdaad dat Quechua negatief geassocieerd wordt met armoede, onderontwikkeling en ‘campesinos’ (plattelanders).  Ik hoop Javier binnenkort te kunnen helpen bij het verfijnen van de boodschap, het vinden van enkele creatieve ideeën en de uitwerking van de spots.

 

Het Quechua staat volgens mij ook voor een hele authentieke, rijke cultuur en identiteit, die van de Inca’s. En ik denk dat deze in het westen meer gewaardeerd wordt dan hier. Vanuit een hang naar het oorspronkelijke, de bijhorende waarden, de natuur,...? Terwijl de kinderen van hier liefst een ‘Walt Disney’t-shirt dragen, lopen de toeristen in Cusco gekleed met de typische kledij. De westerlingen kopen de artisanale producten en willen Quechua leren.

 

Het Quechua is, samen met het Spaans, als officiële taal erkend. Maar je merkt daar niet zo veel van. Wat is er dan aan de hand?

Omwille van de negatieve associatie kiezen vele ouders liever voor het Engels dan voor het Quechua. De ‘padres de familias’ (ouders van de schoolkinderen) van Tarpurisunchis lieten toe dat er Quechua zou gegeven worden op voorwaarde dat de kinderen ook Engels zouden leren. En de directeur van de school vertelde dat ze vroeger van haar ouders geen Quechua mocht spreken thuis. In het algemeen hebben de scholen hun opleidingen in Peru en Apurimac altijd meer op Lima en het buitenland gericht dan op de eigen regio. Ze gaven dus liever Engels en Frans om voor te bereiden op verdere studies of werk in de VSA en Europa. De ultieme droom.

 

Tot in het absurde merk je dat aan de namen die gegeven worden aan kinderen. Je vindt hier, naast Spaanse namen, ook: Washington, Hans, Lady, Valery, Sonia, Edwin, Wiliam, Lenin, Margot, Hugo, John en David.

Eigenlijk is het spijtig dat zelfs het meest typische aspect van je identiteit in het buitenland moet gehaald worden, terwijl de Quechua-namen van hier zo prachtig zijn.

 

Typische Quechua-namen voor personen (met betekenis erbij) zijn:

 

- Sullari (dauw)

- Chaska (ster)

- Inti (zon)

- Huayra (wind)

- Illari (ochtendgloren)

- Yaku (water)

 'Ochtendgloren' of 'Valerie'? Hoe zou je dit kindje noemen? Ouders zijn vaak blind voor de mooie Quechua-namen.

 

In 6 landen spreken ongeveer 10 miljoen mensen Quechua. Dat zou veel mogelijkheden bieden als de geschreven taal uniform wordt. Maar zover zijn we nog niet. Quechua was een gesproken taal, geen geschreven taal. Vele Quechua-sprekenden hebben moeite om hun taal correct te schrijven. En er zijn vele dialecten en verschillende grammaticale benaderingen. 

 

Maar er is verandering op komst!!

Sinds kort is men op regionaal en internationaal vlak bezig om éénzelfde schrijftaal te ontwikkelen. Dat moet dan waarschijnlijk in een overkoepelende taalcommissie en een soort ‘groene Quechua-boekje’ resulteren.

 

Als zelfs Google het Quechua als zoektaal opneemt, is men hier hoopvol. Maar ook in de regio Apurímac waait een nieuwe wind. Er verschijnen bijvoorbeeld meer en meer vacatures waarbij het Quechua een voorwaarde is om in aanmerking te komen voor de job. Tarpurisunchis was pionier om het Quechua te onderwijzen, intussen hebben al meerdere scholen dit voorbeeld gevolgd. Bij officiële gelegenheden wordt al eens een speech in het Quechua gegeven. En ik heb voor de ‘Casa de la Cultura’ naamplaatjes in het Quechua (met telkens onderaan het Spaans in kleine lettertjes) kunnen laten maken.

 

Aranwana - theater

Waarschijnlijk is deze beweging niet te stoppen. In Apurímac hebben de onderwijsverantwoordelijken en alle betrokkenen zich akkoord verklaard om het ‘Quechua para todos’ als principe aan te nemen. Deze beslissing is een onderdeel van de regionale onderwijshervorming. De aandacht zal nu meer naar de realiteit van de regio zelf uitgaan: de eigen taal, de eigen geschiedenis, de eigen cultuur, de eigen economie,…

   

En hoe zit het dan met ‘mijn Quechua’?

Ik kan enkele zinnetjes en woorden in het Quechua spreken. Het is een mooie, maar moeilijke taal. Vanaf begin september volg ik 2 uur per week les bij een professor Quechua. Betaald door Volens, als ondersteuning van mijn vorming.

Via het werk merk ik dat tweetaligheid (Quechua/Spaans) hier nog niet evident is. Aankondigen, naamplaatjes, nieuwsberichten,… Mijn baas verschoot bijvoorbeeld dat een tijdschrift ook tweetalig kan zijn. We zijn op dat vlak wel al wat gewoon in België.

Ook in verband met de eenvormigheid van de taal heb ik hier al kunnen spreken over de situatie van het Nederlands. De verschillen die bij het Quechua bestaan, kennen we ook in Vlaanderen en Nederland. En toch vinden we min of meer een weg om een uniforme schrijftaal over de grens heen te laten bestaan. Niet?

QUECHUA WOORDENSCHATje

Alli llanchu – hoe gaat het met je? (als een groet)

Ari – ja

Manan – neen

Iman sutiki – hoe heet je?

Urpi sonko – (letterlijk) hart van duif - bedankt

Tarpurisunchis – laten we zaaien

Hakuchi – vamos – we zijn weg

Paccarin Cama – tot morgen

Stijn

06:52 Gepost door | Permalink | Commentaren (1) | Tags: taal en cultuur |  Facebook |

Commentaren

Taal en cultuur, quechua para todos. Felicitaciones!! Soy Apurimeña, vivo en Bélgica y ansío tanto hablar nuestro quechua y ello se hace dificil.
Mijn moeder taal is "quechua"; succes.
tot volgende keer.
Tupananchiscama llaqtamasiykuna.

Gepost door: Gloria | 17-10-08

De commentaren zijn gesloten.